खेती सुझाव
नेपालमा जैविक खेती: सुरुवात गर्ने तरिका र मुख्य फाइदाहरू
२०२६ मे २२ 7 मिनेट पढाइ
प्लास्टिक टनेल खेती किन फाइदाजनक?
प्लास्टिक टनेल वा ग्रिनहाउसले मौसमको बाधा हटाइदिन्छ — जाडो, असिना वा अत्यधिक वर्षामा पनि भित्र तापक्रम र आर्द्रता नियन्त्रण गरी तरकारी उब्जाउन सकिन्छ। बेमौसममा उत्पादन गर्दा सामान्य समयको तुलनामा तरकारीले दोब्बर वा त्योभन्दा बढी मूल्य पाउन सक्छ, जसले साना किसानका लागि यो लगानी छिट्टै फिर्ता हुने राम्रो व्यवसाय बनाउँछ।
टनेल निर्माणको आधारभूत संरचना
बाँस वा फलामको फ्रेम बनाई माथि UV-प्रतिरोधी प्लास्टिक पन्नी (सामान्यतया २०० माइक्रोन बाक्लो) ले छोप्नुहोस्। साना किसानका लागि बाँसको फ्रेम प्रयोग गर्दा लागत कम पर्छ र स्थानीय रूपमा सजिलै उपलब्ध हुन्छ। टनेलको उचाइ मानिस भित्र सजिलै हिँड्न सक्ने गरी (कम्तीमा ६ फिट) राख्नु व्यावहारिक हुन्छ।
उपयुक्त तरकारी छनोट
- टमाटर, खुर्सानी, भण्टा: बेमौसममा उच्च मूल्य पाउने प्रमुख तरकारी
- काकडी, घिरौंला: छिटो बढ्ने र बजारमा नियमित माग हुने
- सलाद पात, ब्रोकाउली: सहरी बजारमा प्रिमियम मूल्य पाउने विशेष तरकारी
तापक्रम र हावा व्यवस्थापन
दिउँसो टनेलभित्र तापक्रम धेरै बढ्न सक्ने भएकाले दुवैतिर भेन्टिलेसन (हावा छिर्ने-निस्कने प्वाल) राख्नुहोस्, र गर्मी बढी भएको दिन प्लास्टिकको छेउ उचालेर हावा छिराउनुहोस्। राति चिसो बढी हुने ठाउँमा भने प्लास्टिक पूर्ण बन्द राख्नुपर्छ ताकि भित्रको न्यानोपन जोगिन्छ।
सिँचाइ र मल व्यवस्थापन
टनेलभित्र प्राकृतिक वर्षा नपुग्ने भएकाले ड्रिप सिँचाइ वा सानो पाइपबाट नियमित पानी दिनुपर्छ। जैविक कम्पोस्ट र गोठे मल प्रयोग गरी माटोको उर्वरता कायम राख्नुहोस्। बन्द वातावरणमा ढुसी रोग फैलिने जोखिम बढी हुने भएकाले अत्यधिक ओसिलो नहुने गरी सिँचाइ मात्रा मिलाउनुहोस्।
सामान्य समस्या र समाधान
- अत्यधिक तापक्रम: दिउँसो भेन्टिलेसन खोल्ने र आवश्यक परे छहारी जाली थप्ने
- ढुसी रोग: हावा राम्रोसँग चल्ने बनाई अत्यधिक सिँचाइबाट जोगिने
- किरा-परजीवी: टनेलको प्रवेशद्वारमा जाली राखी बाहिरी कीराको प्रवेश रोक्ने
लगानी र प्रतिफल
सानो (५०-१०० वर्गमिटर) बाँसको फ्रेम भएको टनेल निर्माण लागत तुलनात्मक रूपमा कम हुन्छ, र बेमौसमी तरकारीको उच्च मूल्यका कारण एक-दुई सिजनमै लगानी फिर्ता हुन सक्छ। फुडसंसारमार्फत सिधै ग्राहकसम्म बेच्दा थप नाफा लिन सकिन्छ।
