नेपालमा वर्षायाममा पशुपन्छी स्वास्थ्य र खोप तालिका गाइड

वर्षायाममा किन बढ्छ रोगको जोखिम?

वर्षायाममा लामखुट्टे र भुसुनाको वृद्धि हुने भएकाले गाई, भैंसी, गोरुमा टोकाईबाट सर्ने ज्वरो (इफेमेरल फिभर) को जोखिम उच्च हुन्छ। गोठको सरसफाइमा विशेष ध्यान दिनुहोस्, गोठ वरपर पानी नजम्न दिनुहोस्, र पशुमा उच्च ज्वरो, खुट्टा खोच्च्याउने, शरीर कक्कड हुने वा दुध दिने पशुले अकस्मात धेरै दुध घटाउने जस्ता लक्षण देखिएमा नजिकको पशुसेवा केन्द्रमा तुरुन्त सम्पर्क गर्नुहोस्।

पशुवस्तुका प्रजातिअनुसार आवश्यक खोप

• गाई, भैंसी, याक, चौरी: खोरेत (FMD), भ्यागुते र चरचरे (H.S & B.Q), लम्पी स्किन रोग (LSD)
• भेडा र बाख्रा: पि.पि.आर. (PPR)
• सुँगुर: हैजा (C.S.F), खोरेत (FMD)
• स्थानीय कुखुरा: रानीखेत (N.D), फावल पक्स
• कुकुर र बिरालो: रेविज (ARV), डि.एच.पि.पि.एल. (DHPPL)

पशु खरिद गरी ल्याउँदा पनि माथिका खोपहरू लगाइसकेको सुनिश्चित गर्नुहोस्।

जुका र बाह्य परजीवी नियन्त्रण

गाईभैंसीमा नाम्रे र भेडाबाख्रामा नाम्रे, माटे, हेमोंक्स, फित्ते जुका जस्ता आन्तरिक परजीवीको प्रकोप नियन्त्रणका लागि समय-समयमा गोबर वा जुतो जाँच गराई पशुचिकित्सकको सल्लाह अनुसार औषधी खुवाउनुहोस्। जुम्रा, किनरा, सुलसुले जस्ता बाह्य परजीवी देखिएमा साइपरमेथ्रिन वा ट्राइजोफस जस्ता झोल पशुचिकित्सकको सल्लाह अनुसार प्रयोग गर्नुहोस् — विरामी, कमजोर, गर्भवती वा पाठापाठीलाई भने यस्ता झोल कहिल्यै प्रयोग नगर्नुहोस्।

दुहुना गाईभैंसीमा थुनेलो जोगाउने उपाय

दुध दुहेपछि ग्लिसेरिन र पोभिडोन आयोडिन १:९ अनुपातमा मिसाएको झोलमा ३० सेकेन्डसम्म थुन चोपल्नुहोस् र कम्तीमा १५ मिनेटसम्म पशुलाई उभ्याइराख्न घाँसदाना दिने व्यवस्था मिलाउनुहोस् — यसले थुनेलो (मास्टाइटिस) को जोखिम धेरै घटाउँछ।

खोरेत रोगका लक्षण चिन्नुहोस्

खुर फाटेका जनावरमा ज्वरो आउने, खुरको बीच र माथिल्लो भाग, जिब्रो, ओठ, मुख र थुनमा फोका आउने र फोका फुटेर घाउ हुने भएमा खोरेत रोग लागेको हुनसक्छ। यस्तो लक्षण देखिनासाथ नजिकको पशुसेवा शाखा वा भेटेरिनरी अस्पताललाई तुरुन्त जानकारी गराउनुहोस्।