व्यञ्जनविधि
परम्परागत गुन्द्रुक बनाउने विधि: नेपालको प्रिय किण्वित खाना
२०२६ मे २८ 8 मिनेट पढाइ
दही चिउरा किन यति लोकप्रिय छ?
दही चिउरा नेपालको सबैभन्दा सरल तर प्रिय खाजा हो — दही (जुजुधौ वा घरेलु गाईभैंसीको दही) र चिउरा (कुटेको वा दलेको चामल) मिसाएर बनाइने यो खाना पकाउनै नपर्ने भएकाले यात्रामा, बिहानको खाजामा वा चाडपर्वमा झट्ट तयार पार्न सकिन्छ। कृष्ण जन्माष्टमीको दिन भगवान कृष्णलाई दही-चिउरा चढाउने र प्रसादस्वरूप खाने परम्परा विशेष रूपमा प्रचलित छ।
आवश्यक सामग्री
- चिउरा (मोटो वा पातलो, स्वादअनुसार) — २ कप
- ताजा दही — १ कप
- चिनी वा गुड — स्वादअनुसार
- पाकेको केरा — १ थान (काटेको), वैकल्पिक
- भुटेको मास वा तरकारी तरकारी (नुनिलो संस्करणका लागि) — वैकल्पिक
बनाउने विधि
मीठो (चिनीयुक्त) संस्करण
चिउरालाई हल्का पानीले छिट्टै छम्किएर नरम बनाउनुहोस् (धेरै भिजाउनु पर्दैन, मोटो चिउरा भए मात्र १-२ मिनेट पानीमा छोप्नुहोस्)। एउटा कचौरामा चिउरा राखी माथि दही र चिनी हालेर मिसाउनुहोस्। इच्छा भए काटेको केरा वा अन्य पाकेको फलफूल थप्नुहोस्। चिसो वा साधारण तापक्रममा नै बढी स्वादिलो हुन्छ।
नुनिलो संस्करण
मीठोको सट्टा दहीमा नुन, जीरा धुलो र काटेको प्याज मिसाएर चिउरासँग खाने चलन पनि छ। साथमा भुटेको मास वा आलुको तरकारी हालेर खाँदा थप स्वादिलो हुन्छ।
कृष्ण जन्माष्टमीसँगको सम्बन्ध
श्रावण/भदौ महिनामा पर्ने कृष्ण जन्माष्टमी भगवान कृष्णको जन्मोत्सवको रूपमा मनाइन्छ। भगवान कृष्ण सानो छँदा दही र माखन मन पराउने कथा प्रचलित भएकाले यस दिन दही-चिउरा भोग चढाउने र प्रसाद बाँड्ने चलन छ। धेरै घरपरिवारले यस दिन विशेष गरी ठूलो परिमाणमा दही चिउरा तयार गरी छिमेकी र आफन्तसँग बाँड्छन्।
पोषण फाइदा
- दहीबाट प्रोबायोटिक ब्याक्टेरिया — पाचन प्रणालीलाई स्वस्थ राख्छ
- चिउराबाट छिट्टै ऊर्जा दिने कार्बोहाइड्रेट
- दहीमा क्याल्सियम र प्रोटिन प्रशस्त
- पकाउन नपर्ने भएकाले गर्मी याममा हल्का र पचाउन सजिलो खाना
फुडसंसारका धेरै विक्रेताले घरेलु गाईभैंसीको ताजा दही र विभिन्न प्रकारका चिउरा बेच्नुहुन्छ — जन्माष्टमी वा कुनै पनि दिन ताजा सामग्री सिधै आफ्नो नजिकैको विक्रेताबाट मगाउनुहोस्।
