व्यञ्जनविधि
परम्परागत गुन्द्रुक बनाउने विधि: नेपालको प्रिय किण्वित खाना
२०२६ मे २८ 8 मिनेट पढाइ
खीर किन सबैको मन पर्ने मीठाई हो?
खीर दूध, चामल र चिनीबाट बनाइने सरल तर अत्यन्त स्वादिष्ट मीठाई हो, जुन तिहार, माघे संक्रान्ति र अन्य चाडपर्वमा प्रायः हरेक नेपाली घरमा बनाइन्छ। यसमा धेरै सामग्री चाहिँदैन र बनाउने विधि पनि सोझो छ — मुख्य कुरा भनेको धैर्यसाथ दूध बिस्तारै बाक्लो पार्नु मात्र हो।
आवश्यक सामग्री
- दूध — १ लिटर
- बासमती चामल — आधा कप, धोएर भिजाएको
- चिनी — स्वादअनुसार
- इलाइची धुलो — आधा चम्चा
- काजु, बदाम, किसमिस — मुठी भर, सजाउनका लागि
- केसर — केही धागा (वैकल्पिक)
चरण-दर-चरण बनाउने विधि
चरण १: दूध उमाल्ने
बाक्लो पिँधको भाँडोमा दूध हालेर मध्यम आँचमा उमाल्नुहोस्। दूध डढ्नबाट जोगाउन बीचबीचमा चलाइरहनुहोस्।
चरण २: चामल थप्ने
दूध उम्लिसकेपछि भिजाएको चामल हालेर आँच घटाउनुहोस्। अब बिस्तारै-बिस्तारै (२०-२५ मिनेट) पकाउनुहोस्, बीचबीचमा चलाइरहनुहोस् ताकि पिँधमा नटाँसियोस्।
चरण ३: बाक्लो हुन दिने
चामल पूर्ण नरम भई दूध बाक्लो हुँदै गएपछि (मूल परिमाणको आधाजति बाँकी रहँदा) चिनी र केसर थप्नुहोस्। अझ १०-१५ मिनेट पकाउनुहोस् जबसम्म खीर चम्चाबाट बग्ने तर बाक्लो गाढापनमा नआओस्।
चरण ४: सजाएर पस्किने
इलाइची धुलो मिलाएर आँचबाट झिक्नुहोस्। काजु, बदाम र किसमिसले सजाएर तातो वा चिसो जुनसुकै तापक्रममा पस्किनुहोस् — दुवै किसिमले उत्तिकै मीठो हुन्छ।
बाक्लो र चिल्लो खीर बनाउने रहस्य
- दूध धैर्यसाथ बिस्तारै उमाल्नुहोस् — हतार गरी तीव्र आँचमा उमाल्दा दूध डढ्ने वा पिँधमा टाँसिने जोखिम हुन्छ
- चामल राम्रोसँग भिजाएर मात्र हाल्नुहोस् — यसले पकाउने समय घटाउँछ र चामल समान रूपमा नरम बनाउँछ
- खीर चिस्किएपछि अझ बाक्लो हुन्छ, त्यसैले आँचबाट झिक्दा अलि पातलो नै राख्नुहोस्
भेरिएसन
चामलको सट्टा सेवई (नूडल्स) वा दूधमा भिजाएको ब्रेडको टुक्रा प्रयोग गरेर पनि फरक स्वादको खीर बनाउन सकिन्छ। धेरैले फलफूल (जस्तै स्याउ वा केरा) थपेर पनि खान्छन्।
फुडसंसारमा ताजा दूध र चामल विभिन्न विक्रेताबाट किन्न सकिन्छ — चाडपर्वको लागि यो सजिलो मीठाई आजै घरमा बनाउनुहोस्।
