क्वाँटी बनाउने विधि: जनैपूर्णिमाको परम्परागत नौ दानाको सूप

क्वाँटी के हो?

क्वाँटी नेपालको जनैपूर्णिमा (रक्षाबन्धन) पर्वमा खाइने परम्परागत सूप हो, जुन नौ प्रकारका दाना — मास, गहत, केराउ, चना, मुङ, भटमास, राजमा, सोयाबिन र सिमी — मिसाएर बनाइन्छ। "नौ दानाको क्वाँटी" भनेर चिनिने यो परिकार अंकुरित दानाको पौष्टिकता र मसलाको स्वादको उत्तम मिश्रण हो, र यो वर्षमा एकपटक मात्र आधिकारिक रूपमा हरेक नेपाली घरमा पाक्ने विशेष खाना हो।

आवश्यक सामग्री

• मिश्रित नौ दाना (मास, गहत, केराउ, चना, मुङ, भटमास, राजमा, सोयाबिन, सिमी) — २ कप
• तेल — २ चम्चा
• जिरा, मेथी, हिङ — स्वादअनुसार
• अदुवा-लसुन पेस्ट — १ चम्चा
• बेसार धुलो — आधा चम्चा
• प्याज (सुकेको वा ताजा) — सानो १ थान, काटेको
• नुन, धनिया पात — स्वादअनुसार

दाना भिजाउने र कोपिल्याउने विधि

सबै दाना छुट्टाछुट्टै वा मिसाएर सफा पानीमा कम्तीमा ८-१२ घण्टा (रातभर) भिजाउनुहोस्। भिजेपछि पानी छानेर एउटा भिजेको कपडामा बेरेर न्यानो, अँध्यारो ठाउँमा १-२ दिनसम्म राख्नुहोस् — दाना अंकुरित (कोपिलिएको) भएपछि मात्र क्वाँटीको स्वाद र पौष्टिकता उत्कृष्ट हुन्छ। कोपिला २-३ मिलिमिटरसम्म आउँदा दाना पकाउनका लागि तयार हुन्छ।

क्वाँटी पकाउने चरणहरू

चरण १: दाना उमाल्ने

अंकुरित दानालाई प्रेसर कुकरमा पानीसहित हालेर ३-४ सिटी दिनुहोस्, दाना नरम भएको सुनिश्चित गर्नुहोस्।

चरण २: मसला भुट्ने

अर्को भाँडोमा तेल तताएर जिरा, मेथी र हिङ छोक्नुहोस्। त्यसपछि प्याज हल्का खैरो नहुँदासम्म भुट्नुहोस्, अदुवा-लसुन पेस्ट र बेसार थपेर १ मिनेट भुट्नुहोस्।

चरण ३: मिसाउने र उमाल्ने

उमालेको दानालाई मसलामा हालेर राम्रोसँग मिसाउनुहोस्। नुन थपेर १०-१५ मिनेट सुसेल्न दिनुहोस् ताकि मसलाको स्वाद दानाभित्र मिसियोस्। अन्तिममा धनिया पातले सजाएर तातो-तातो भात वा एक्लै नै पस्किनुहोस्।

जनैपूर्णिमासँगको सम्बन्ध

जनैपूर्णिमाको दिन ब्राह्मण-क्षेत्रीहरूले जनै फेर्छन् र सबैले हातमा रक्षाबन्धन डोरो बाँध्छन्। यही दिन उच्च हिमाली क्षेत्रमा गोसाइँकुण्ड जस्ता तीर्थस्थलमा मेला लाग्छ। क्वाँटी यही चाडको मुख्य परिकार भएकाले यसलाई "क्वाँटी पूर्णिमा" पनि भनिन्छ — हरेक घरमा यो दिन दाना कोपिल्याएर क्वाँटी बनाउने चलन छ।

पोषण फाइदा

• नौ प्रकारका दानाबाट प्रोटिन र फाइबरको उत्कृष्ट स्रोत
• अंकुरणले दानाभित्रको पोषक तत्व सजिलै पचाउन मिल्ने बनाउँछ
• तेल थोरै प्रयोग हुने भएकाले हल्का र स्वास्थ्यकर खाना
• शाकाहारी भोजनमा प्रोटिनको राम्रो विकल्प

फुडसंसारमा धेरै विक्रेताले मास, गहत, राजमा र सिमी जस्ता दाना ताजै बेच्नुहुन्छ — क्वाँटी बनाउनुअघि आफ्नो नजिकैको विक्रेताबाट दाना मगाउनुहोस्।