नेपाली अचार बनाउने विधि: मुला, टमाटर र गुन्द्रुक अचारको सम्पूर्ण गाइड

नेपाली भोजनमा अचारको महत्व

अचार नेपाली भोजनको अभिन्न अंग हो — दाल-भात-तरकारीको स्वाद बढाउने, चटपटे र तीखो स्वादको यो साइड-डिस बिना खाना अधुरो मानिन्छ। घरैमा उपलब्ध सामग्रीबाट छिटो बनाउन सकिने भएकाले हरेक नेपाली भान्सामा कुनै न कुनै अचार सधैं तयार भेटिन्छ। यहाँ तीनवटा सबैभन्दा लोकप्रिय अचार बनाउने विधि छन्।

१. मुला अचार

सामग्री

• मुला — २ थान, कस्सेको
• तिलको धुलो (भुटेको) — २ चम्चा
• खुर्सानी धुलो, नुन — स्वादअनुसार
• लस्सुनको तेल वा सर्सोंको तेल — १ चम्चा
• नुनको पानी (छोप्नका लागि) — आवश्यकताअनुसार

बनाउने विधि

कस्सेको मुलालाई नुन-पानीमा १० मिनेट छोपेर राख्नुहोस्, त्यसपछि पानी निचोरेर फाल्नुहोस् — यसले मुलाको तीखो गन्ध कम गर्छ। भुटेको तिलको धुलो, खुर्सानी धुलो र तेल मिसाएर राम्रोसँग चलाउनुहोस्। तुरुन्तै खान मिल्छ र फ्रिजमा ३-४ दिनसम्म ताजा रहन्छ।

२. टमाटर अचार

सामग्री

• पाकेको टमाटर — ४ थान
• तिमुर, खुर्सानी — स्वादअनुसार
• अदुवा, लसुन — सानो टुक्रा
• धनिया पात, नुन — स्वादअनुसार

बनाउने विधि

टमाटरलाई भुटेर वा उमालेर बोक्रा निकाल्नुहोस्। खुर्सानी, अदुवा, लसुन र तिमुरसँगै सिलौटामा वा ब्लेन्डरमा पिसेर मसिनो पेस्ट बनाउनुहोस्। नुन मिलाएर धनिया पातले सजाउनुहोस्। यो अचार भात, रोटी वा मोमोसँग उत्तिकै मिठो हुन्छ।

३. गुन्द्रुक अचार

सामग्री

• गुन्द्रुक (सुकेको वा भिजाएको) — आधा कप
• तेल — १ चम्चा
• खुर्सानी धुलो, नुन — स्वादअनुसार
• लसुन, टमाटर — स्वादअनुसार

बनाउने विधि

गुन्द्रुकलाई मुछेर सानो टुक्रा पार्नुहोस्। तेलमा लसुन र टमाटर भुटेर गुन्द्रुक हालि २-३ मिनेट भुट्नुहोस्। खुर्सानी धुलो र नुन मिलाएर तयार पार्नुहोस्। यो अचार दाल-भातसँग विशेष गरी मिठो हुन्छ।

अचार लामो समय टिकाउने सुझाव

• अचार बनाउँदा प्रयोग गरिने भाँडा र चम्चा सधैं सुख्खा र सफा राख्नुहोस् — पानीले ढुसी लाग्न सक्छ।
• तेलमा बनाइएका अचार (जस्तै तिमुर वा खुर्सानीको अचार) महिनौंसम्म फ्रिजबाहिर पनि टिक्न सक्छ, तर ताजा तरकारीबाट बनाइएका अचार फ्रिजमा राखेर ३-५ दिनभित्रै सिध्याउनुहोस्।
• बढी मात्रामा बनाउने भए काँचको भाँडो प्रयोग गर्नुहोस् — प्लास्टिकले स्वाद फेर्न सक्छ।

पोषण फाइदा

अचारमा प्रयोग हुने खुर्सानी, अदुवा र लसुनले पाचन सुधार्छ र भोक बढाउँछ। गुन्द्रुक अचारमा किण्वित तत्वका कारण प्रोबायोटिक फाइदा पनि मिल्छ।

फुडसंसारमा ताजा मुला, टमाटर र गुन्द्रुक विभिन्न विक्रेताबाट किन्न सकिन्छ — आफ्नो भान्साको लागि ताजा सामग्री सिधै मगाउनुहोस्।