तिलको लड्डु र घिउ चाकु बनाउने विधि: माघे संक्रान्तिको चाडको मीठाई

माघे संक्रान्तिमा किन यी मीठाई खाइन्छ?

माघे संक्रान्ति (माघ महिनाको सुरुवात, प्रायः जनवरी मध्यतिर पर्ने) जाडो घट्दै गएको र दिन लामो हुँदै गएको संकेत हो। यस दिन तिल, घिउ, चाकु (गुड) जस्ता तातो-तासिर दिने खाना खाने परम्परा छ, किनकि आयुर्वेदअनुसार यी खानाले जाडोमा शरीरलाई न्यानो र ऊर्जावान राख्न मद्दत गर्छन्। तिलको लड्डु र घिउ चाकु यही अवसरमा बनाइने दुई मुख्य मीठाई हुन्।

तिलको लड्डु बनाउने विधि

आवश्यक सामग्री

• तिल — २ कप
• चाकु (गुड) — १ कप, काटेको वा कुटेको
• घिउ — १ चम्चा (हात चिल्याउनका लागि)

चरण १: तिल भुट्ने

तिललाई सुख्खा कराहीमा मध्यम आँचमा हल्का खैरो र सुगन्धित नहुँदासम्म भुट्नुहोस्, बीचबीचमा हल्लाइरहनुहोस् ताकि नडढोस्। तिल डढ्न सजिलै हुने भएकाले आँच नछोडी ध्यान दिनुहोस्।

चरण २: चाकु पगाल्ने

अर्को कराहीमा चाकुलाई थोरै पानीसहित मध्यम आँचमा राखी बिस्तारै पगाल्नुहोस् जबसम्म चिल्लो र तारजस्तो तन्किने बन्दैन।

चरण ३: मिसाउने

भुटेको तिल पगालेको चाकुमा हालेर छिटो-छिटो मिसाउनुहोस् — यो चरण तातो छँदै गर्नुपर्छ, चिस्किएपछि मिश्रण कडा भई मिसाउन गाह्रो हुन्छ।

चरण ४: लड्डु बनाउने

हातमा घिउ दलेर (तातोबाट जोगिन) मिश्रणको सानो भाग लिई छिटो-छिटो गोलो लड्डुको आकार दिनुहोस्। मिश्रण चिस्किनुअघि नै आकार दिन सक्नु महत्वपूर्ण छ।

घिउ चाकु बनाउने विधि

आवश्यक सामग्री

• चाकु — २ कप, टुक्रा पारेको
• घिउ — २ चम्चा

चरण १: चाकु पगाल्ने

कराहीमा घिउ तताएर चाकु हालेर मध्यम-न्यून आँचमा बिस्तारै पगाल्नुहोस्, लगातार चलाइरहनुहोस्।

चरण २: सुख्खा फलामा खन्याउने

पूर्ण पगालिएपछि घिउ दलेको थाल वा ट्रेमा पातलो तह लगाई खन्याउनुहोस्।

चरण ३: टुक्रा पार्ने

पूर्ण नकुहिँदै (अलि न्यानो छँदै) चक्कु वा छुरीले हीराको आकारमा हल्का रेखा कोर्नुहोस्, ताकि पूर्ण चिस्किएपछि सजिलै भाँचेर टुक्रा पार्न सकियोस्।

सुरुमै हुने गल्ती र समाधान

• तिल डढ्नु: तिल छिटो डढ्ने भएकाले आँच मध्यम राखी लगातार हल्लाउनुहोस्
• लड्डु बनाउन नमिल्नु: मिश्रण चिस्किएर कडा भइसकेको हुन सक्छ — तातो छँदै छिटो आकार दिनु नै उत्तम हो, ढिलो भए हल्का तताएर फेरि नरम पार्न सकिन्छ
• चाकु डढ्नु: न्यून आँचमा मात्र पगाल्नुहोस् र लगातार चलाइरहनुहोस्

भण्डारण गर्ने तरिका

दुवै मीठाई हावा नछिर्ने भाँडोमा राख्दा कोठाको तापक्रममा नै २-३ हप्तासम्म टिक्छ।

फुडसंसारमा ताजा तिल र चाकु विभिन्न विक्रेताबाट किन्न सकिन्छ — माघे संक्रान्तिको लागि यी परम्परागत मीठाई आजै घरमा बनाउनुहोस्।