योमरी बनाउने सजिलो विधि: चरणबद्ध रूपमा घरमै सिक्नुहोस्

योमरी भनेको के हो? (सुरुमै बुझौं)

योमरी नेवारी समुदायको एउटा मीठो परिकार हो। यो चामलको पीठोबाट बनेको पिठो पकाएर माछाको आकारमा बनाइन्छ र भित्र चाकु (गुडको एक प्रकार) र भुटेको तिल राखिन्छ। सुन्नमा अलि जटिल लाग्न सक्छ, तर वास्तवमा यो घरमा सजिलै बनाउन सकिने परिकार हो — मुख्य कुरा भनेको पीठो सही गाढापनमा मुछ्नु र भित्रको भर्ना राम्रोसँग बन्द गर्नु हो। तल दिइएको चरण पालना गर्नुभयो भने पहिलो पटकमै राम्रो योमरी बन्छ।

आवश्यक सामग्री

पीठोको लागि:

• चामलको पीठो — २ कप
• तातो पानी — करिब १ कप (आवश्यकताअनुसार थोरै बढी-कम गर्न सकिन्छ)
• नुन — एक चिमटी

भित्रको भर्नाको लागि:

• चाकु (गुड) — आधा कप, मसिनो काटेको वा कुटेको
• तिल — २ चम्चा, हल्का भुटेको
• घिउ — १ चम्चा

चरण-दर-चरण बनाउने विधि

चरण १: भर्ना तयार पार्ने

कराहीमा घिउ तताएर त्यसमा काटेको चाकु र भुटेको तिल हालेर १-२ मिनेट मध्यम आँचमा पकाउनुहोस्, चाकु पग्लिएर मिश्रण बाक्लो भएपछि आँचबाट झिकेर छिटो चिस्याउनुहोस्। यो भर्ना चिसो हुँदा हातले सानो-सानो लड्डु जस्तो बनाउन सजिलो हुन्छ।

चरण २: पीठो मुछ्ने

चामलको पीठोमा नुन मिसाएर बिस्तारै तातो पानी थप्दै हातले मुछ्नुहोस्। पीठो न धेरै बाक्लो (चर्किने) न धेरै पातलो (टाँसिने) हुनुपर्छ — रोटीको पीठोजस्तै नरम तर हातमा नटाँस्ने गरी मुछ्नुहोस्। मुछिसकेपछि ५ मिनेट छोपेर राख्नुहोस्, यसले पीठो अझ नरम बनाउँछ।

चरण ३: आकार दिने

पीठोबाट सानो-सानो लोई काटी हातले चियाको कचौरा जत्रो गोलो बनाउनुहोस्। बीचमा प्वाल बनाई एक चम्चा भर्ना (चाकु-तिलको मिश्रण) हाल्नुहोस्। अब किनारा माथितिर ल्याएर बिस्तारै थुनेर माछाको आकारमा (एकातिर चुच्चो पारेर) बनाउनुहोस्। सुरुमा असजिलो लाग्न सक्छ, तर २-३ वटा बनाइसक्दा हात बानी पर्छ।

चरण ४: बाफमा पकाउने

ढाकिने भाँडोमा पानी उमालेर माथि जाली (स्टीमर) राखी योमरीहरू केही दूरी छोडेर राख्नुहोस् — यसले एकअर्कामा टाँसिनबाट जोगाउँछ। ढाकेर १५-२० मिनेट बाफमा पकाउनुहोस्, जबसम्म पीठो पारदर्शी र चम्किलो नदेखियोस्।

चरण ५: पस्किने

बाफबाट झिकेर ५ मिनेट चिस्याएपछि (भित्रको भर्ना अत्यन्त तातो हुने भएकाले तुरुन्तै नखानुहोस्) तातो-तातो पस्किनुहोस्।

सुरुमै बनाउँदा हुने सामान्य गल्ती

• पीठो धेरै पातलो भयो भने: थप चामलको पीठो थोरै-थोरै गरी मिलाउनुहोस्
• भर्ना बाहिर निस्कियो भने: किनारा राम्रोसँग नथुनिएको हुन सक्छ — अर्को पटक बन्द गर्दा बिस्तारै र बलियोसँग थुन्नुहोस्
• पीठो चर्कियो भने: पीठोमा पानी अलि थप्नुहोस् र फेरि मुछ्नुहोस्

योमरी पुन्ही चाड

योमरी विशेष गरी "योमरी पुन्ही" (मार्ग/पुस महिनाको पूर्णिमा, अंग्रेजी क्यालेन्डरमा प्रायः डिसेम्बरतिर पर्ने) मा बनाइने चाडको परिकार हो। यो नयाँ धानको फसल भित्रिएको खुसीमा मनाइने चाड हो, जहाँ परिवारका सबै सदस्यले मिलेर योमरी बनाउँछन्।

फुडसंसारमा ताजा चामलको पीठो र चाकु विभिन्न विक्रेताबाट किन्न सकिन्छ — योमरी पुन्हीको लागि आजै सामग्री मगाउनुहोस्।